Recensie – Ten: de Jaarling – Lorena Veldhuijzen

Wat als je geen naam hebt, maar slechts een nummer? Wat als je toekomst al voor je wordt bepaalt, zonder dat je er iets over te zeggen hebt? In ‘Ten: De Jaarling’ van Lorena Veldhuijzen duiken we in de wereld van Eindeloos, een afgesloten samenleving waarin identiteit niet bestaat en dromen verboden zijn. Een duister en spannend avontuur, waarin een jongen ontdekt dat er meer achter zijn bestaan schuilt dan hij ooit had kunnen vermoeden.

Waar gaat het over?

De vijftienjarige Ten ontdekt dat zijn hele leven al vaststaat. In Eindeloos mogen de mensen niets beslissen. Ze hebben geen naam maar een code, krijgen te horen als tiener welk beroep zij later moeten gaan beoefenen, en uiteindelijk wordt er zelfs voor hen beslist met wie ze moeten trouwen. Voor Ten betekent dat een toekomst als anesthesist, een toekomst waar hij niet op zit te wachten. Zijn droom om ontdekkingsreiziger te worden? Het lijkt volledig onhaalbaar.

Wanneer hij als Jaarling wordt ingewijd in het strikte systeem van de Codering, ontdekt hij de keiharde realiteit van zijn wereld: straffen die niet alleen fysiek maar ook mentaal zwaar zijn, geen ruimte voor emoties, en geheimen die zelfs zijn eigen familie voor hem verborgen heeft gehouden. Maar waarom lijkt hij een bedreiging te vormen voor dit systeem? En wie kan hij eigenlijk nog vertrouwen?

Dystopie in een mysterieuze schoolsetting

Wat een heerlijk pareltje van Nederlandse bodem. Een subtiel fantasy verhaal dat futuristisch aanvoelt, dat school en gevaar perfect weet te combineren, en dan ook nog eens lekker vlot geschreven. Vanaf de eerste regels zit je in het verhaal. De schoolsetting met een randje gevaar doet mij denken aan de sfeer vanuit ‘Harry Potter’ of Roald Dahls wereldberoemde ‘Matilda’, maar dan zonder magie. Een bijzonder kind dat op school moet uit zoeken welke dubieuze docenten of nieuwsgierige klasgenoten te vertrouwen zijn. En ja, de straffen lopen soms tegen martelingen aan (denk aan nagels trekken), dus verwacht een volle onderdompeling in een gevaarlijk avontuur.

De wereld van Eindeloos voelt beangstigend realistisch aan, alsof ook dit landje ergens op de wereld vandaag de dag nog zou kunnen bestaan. Denk aan een afgezonderd land waar de bewoners flink onder de duim worden gehouden en vals voorgelicht. Propaganda, geen ruimte voor eigen gedachten, en jonge tieners die nog vol dromen zitten. Maar het zou ook prima als dystopisch toekomst verhaal gelezen kunnen worden.

Veel van de spanning zit dan ook in de hele politieke structuur waarin het verhaal zich afspeelt. Eigenlijk volgen we gewoon een tiener jongen, Ten, die in een nieuwe klas en nieuwe fase van zijn leven komt. Vriendschappen sluiten, een eigen plekje vinden, oriënteren op de toekomst zijn de dingen die je kan verwachten. Maar de geheime politie, spionnen, kinderen die elkaar zullen verraden in de hoop zelf een straf te ontlopen of een simpele maaltijd te krijgen… dat zijn de dingen die het verhaal vullen met spanning. Ten en zijn nieuwe vrienden moeten een hoop dingen stiekem doen. Geheime codes en signalen, geheime gangen en stiekeme plekken. Wie daar van houdt zit hier goed.

Conclusie

Met ‘Ten: De Jaarling’ levert Clavis een ijzersterke Nederlandstalige YA-dystopie af. Het boek behandeld thema’s als controle, vrijheid en identiteit, verpakt in een spannend schoolverhaal met genoeg geheimen om je nieuwsgierig te houden. Kinderen die opgroeien in een land waar alles onder strikte controle staat? Klinkt als een goed recept, en dat is het ook. Lorena heeft haar plot goed uitgewerkt, weet precies hoe ze de spanning moet opbouwen en zorgde ervoor dat ik steeds verder wilde lezen.

Het eerste deel van deze trilogie belooft veel goeds, en ik kan niet wachten om te ontdekken hoe het verhaal van Ten verder zal gaan